Fare Unbundling: το... στριπτίζ των αεροπορικών εισιτηρίων
όταν το αεροπλάνο γράφει απ'έξω Lufthansa, αλλά η φάση θυμίζει... Ryanair
Τα τελευταία χρόνια, ένα νέο φαινόμενο εξελίσσεται σιωπηλά αλλά απειλητικά στον κόσμο των αεροπορικών ταξιδιών, και πλέον έχει φτάσει σε τέτοιο σημείο που απαιτεί να το συζητήσουμε ανοιχτά και διεξοδικά. Είναι η νέα “μόδα” των “κανονικών, μεγάλων” αεροπορικών εταιρειών να κάνουν… στριπτίζ στους ναύλους τους, με προφανή σκοπό (τι άλλο;) το κέρδος. Κάπως έτσι, οι διαχωριστικές γραμμές από τις αεροπορικές χαμηλού κόστους ξεθωριάζουν ακόμη περισσότερο.
“τω καιρώ εκείνω”
Κάποτε, ένα αεροπορικό εισιτήριο ήταν ένα ενιαίο πακέτο: πλήρωνες μία μόνο τιμή και είχες:
παραδοτέα αποσκευή (με ελάχιστες εξαιρέσεις)
ατομικό αντικείμενο (τσάντα, backpack κλπ)
αποσκευή καμπίνας
επιλογή θέσης
Προσωπικά θυμάμαι ακόμη και στις αρχές της δεκαετίας του 2010 να ταξιδεύω σε εβδομαδιαία βάση από Ελλάδα για Ευρώπη με διάφορες αεροπορικές εταιρείες -Aegean, Lufthansa, SAS, KLM κλπ.- και ενώ έκλεινα economy δεν χρειάστηκε ποτέ να πληρώσω για θέση σε έξοδο κινδύνου εάν ήθελα την άνεση, ή για θέση στις πιο μπροστινές σειρές εάν ήθελα να βγω από τους πρώτους, και όποτε ήθελα μπορούσα να τσεκάρω την αποσκευή καμπίνας για να μην την σέρνω.
Οι μόνοι περιορισμοί αφορούσαν το μέγεθος και το βάρος της αποσκευής καμπίνας και του προσωπικού αντικειμένου, και από εκεί και πέρα υπήρχαν οι όποιοι περιορισμοί στις αλλαγές και τις ακυρώσεις.
Και ύστερα, όλα άλλαξαν
Ήδη από τότε που εμφανίστηκαν οι αεροπορικές χαμηλού κόστους -Ryanair, easyJet, Wizz Air κλπ.- γνωρίζαμε ότι σε αυτές τα πάντα ήταν πρόσθετα στο αεροπορικό εισιτήριο ως “ancillary services”, και αυτό εξηγούσε σε σημαντικό βαθμό γιατί οι ναύλοι ήταν τόσο δραματικά χαμηλότεροι από τους αντίστοιχους των “μεγάλων”.
Μέχρι που οι “μεγάλες, κανονικές” αεροπορικές εταιρείες είδαν τι κάνουν οι άλλοι και, κυρίως, είδαν τις τεράστιες διαφορές στην κερδοφορία, και αποφάσισαν να αντιγράψουν αυτό το business model. Έτσι, αυτά που μέχρι πρότινος ήταν δεδομένα, μετατράπηκαν σε “υπηρεσίες” με ασύλληπτα περιθώρια κέρδους.
Καλώς ήρθατε στον κόσμο του Fare Unbundling.
Τι είναι το Fare Unbundling
Το “unbundling” ως όρος είναι η αποδόμηση ενός “bundle”, δηλαδή ενός συνδυασμένου πακέτου. Το Fare Unbundling αποδομεί το πακέτο των ναύλων όπως το περιγράψαμε πιο πάνω, και χρεώνει χωριστά κάθε συστατικό του, όπως ακριβώς έκαναν πάντοτε οι low cost.
Αυτό που έκαναν οι legacy αεροπορικές, αυτές που εμείς στην καθομιλουμένη μας αποκαλούμε “κανονικές” ή “μεγάλες”, ήταν να ακολουθήσουν το παράδειγμα των low cost και σταδιακά αφαίρεσαν την παραδοτέα αποσκευή καθώς και την επιλογή θέσης από αυτά που εδικαιούτο κάθε ειστήριο. Εδώ και αρκετά χρόνια, όλοι μας γνωρίζουμε ότι πλέον πρέπει να πληρώσουμε για να επιλέξουμε από πριν την επιθυμητή θέση και, ενώ κάποτε είχαμε το δικαίωμα της ελεύθερης επιλογής όταν άνοιγε το online check in, πλέον δεν το έχουμε ούτε αυτό. Εάν δηλαδή το online check in μας βάλει τυχαία σε μεσαία θέση ή στις τελευταίες σειρές, η αλλαγή θα μας κοστίσει. Μόνη ελπίδα αποτελεί το check in στο γκισέ του αεροδρομίου, όπου ίσως προλάβουμε μία καλύτερη θέση.
Η μόνη “παρηγοριά” με τις “κανονικές” εταιρείες είναι ότι τα περισσότερα (αν όχι όλα) από όσα κόβονται από τον ναύλο, εξακολουθούν να παρέχονται σε όσα μέλη των προγραμμάτων τακτικών επιβατών διατηρούν κάποιο elite status. Ανάλογα πάντοτε με την εταιρεία, συνήθως παρέχεται δωρεάν επιλογή κάποιων ή όλων των θέσεων, δωρεάν παραδοτέα αποσκευή, προτεραιότητα στην επιβίβαση, και φυσικά αποσκευή καμπίνας μαζί με προσωπικό αντικείμενο.
“Το κάνουμε για εσάς, για να έχετε φθηνότερες επιλογές”
Κάθε φορά που διαβάζω κάτι τέτοιο στις ανακοινώσεις των αεροπορικών εταιρειών, απλώς γελάω. Δεν υπάρχει μεγαλύτερο ψέμα, δεν υπάρχει μεγαλύτερη κοροϊδία. Θα έλεγα μάλιστα ότι αποτελεί καραμπινάτη κακόβουλη παραπλάνηση του κοινού, δηλαδή απάτη. Επιτρέψτε μου να σας εξηγήσω, όσο πιο απλά μπορώ, πως ακριβώς λειτουργεί αυτό το κόλπο.
Ξεκινάμε από το γεγονός ότι κάποτε ένα αεροπορικό εισιτήριο περιλάμβανε αυτά που γράφω στην αρχή του άρθρου. Κάποια στιγμή, αφαιρέθηκε η παραδοτέα αποσκευή από κάποιους ναύλους, χωρίς όμως να μειωθεί η τιμή κατά το ποσό που πλέον ζητούσε η εταιρεία ως πρόσθετο για την παραδοτέα αποσκευή. Τι εννοώ:
- αρχικά το εισιτήριο κόστιζε 200€
- αφαιρέθηκε η παραδοτέα αποσκευή
- το κόστος για παραδοτέα αποσκευή είναι 40€
- το κόστος του εισιτηρίου παραμένει 200€
Με αυτή την απλή κίνηση, η αεροπορική εταιρεία μπορεί να κερδίζει 40€ από κάθε επιβάτη που αγόρασε τον χαμηλότερο ναύλο και τελικά επιθυμεί να παραδώσει αποσκευή, διατηρώντας την ίδια τιμή. Και αυτά τα 40€ είναι κυριολεκτικά “money out of thin air”, δηλαδή αέρας κοπανιστός, και με την φοβερή (#not) αιτιολόγηση ότι “δεν χρειάζονται όλοι οι επιβάτες παραδοτέα αποσκευή”. Ακούγεται λογικό, και θα μπορούσε να είναι λογικό, αλλά το ζουμί είναι στο ότι δεν μειώθηκε η τιμή του ίδιου εισιτηρίου.
Το κόλπο είναι πολύ απλό: δημιουργούνται νέες κατηγορίες ναύλων, ώστε να μην υπάρχει πλέον σύγκριση με τις προηγούμενες. Ας υποθέσουμε ότι σήμερα οι κατηγορίες ναύλων είναι Light, Classic και Flex, με κόστος 100€, 150€ και 200€ αντίστοιχα για ένα συγκεκριμένο δρομολόγιο. Τα ποσά είναι εντελώς ενδικτικά, μόνο για το παράδειγμα. Η εταιρεία εισάγει έναν νέο ναύλο Basic, απογυνωμένο από σχεδόν τα πάντα, τον βάζει ως πρώτη επιλογή στα 100€, δηλαδή στην τιμή που είχε πριν ο ναύλος Light, και αυξάνει αντίστοιχα τις τιμές όλων των υπόλοιπων ναύλων. Κάπως έτσι όπως στο παρακάτω διάγραμμα:
Ο επιβάτης που ψάχνει πλέον εισιτήριο βλέπει την ίδια χαμηλή τιμή των 100€ που έβλεπε χτες, αλλά σε άλλο ναύλο όπου δεν περιλαμβάνεται σχεδόν τίποτε. Όταν διαπιστώσει ότι στα ίδια χρήματα πλέον δεν έχει ούτε αποσκευή καμπίνας, ξαφνικά συνειδητοποιεί ότι για το ίδιο ακριβώς προϊόν που αγόρασε την προηγούμενη εβδομάδα θα πρέπει να καταβάλλει περισσότερα χρήματα, το οποία με ένα μαρκετίστικο κόλπο βαφτίστηκαν “επιλογές”.
“Τι εννοείτε ότι έχετε αποσκευή καμπίνας;”
Και φτάνουμε στον πελώριο ελέφαντα στη μέση του δωματίου, την παρουσία του οποίου φρόντισε σήμερα να μας υπενθυμίσει η Lufthansa:
Απ’ότι λέγεται, τα elite members Senator και HON Circle δεν θα έχουν περιορισμούς, όμως οι Star Alliance Gold λογικά δεν θα μπορούν να τα παρακάμψουν αυτά.
Και να ήταν μόνο η economy, να πούμε πάει στα κομμάτια. Από τον Μάρτιο του 2026, η Lufthansa εισήγαγε νέους «Light» ναύλους σε business class και Premium Economy για μεγάλες πτήσεις (long haul) όπου:
επιτρέπεται μία μόνο παραδοτέα αποσκευή έως 32 kg αντί για τις δύο που ισχύουν κανονικά
γίνεται υποχρεωτική η πληρωμή για επιλογή θέσης, με χρέωση από €80 έως €120 για standard θέσεις, ακόμη και για elite members Senator και HON Circle
γίνεται υψηλότερη χρέωση για αλλαγή κράτησης
Δεν είναι η Lufthansa η πρώτη που το κάνει αυτό. Αεροπορικές όπως οι Air France, KLM και Finnair έχουν ήδη ναύλους χωρίς αποσκευή καμπίνας για πτήσεις εντός Ευρώπης, ενώ η Qatar Airways έχει αφαιρέσει ακόμη και την πρόσβαση σε lounge από τους φθηνότερους business class ναύλους της.
Τι γίνεται με τα μίλια;
Εδώ η τάση και η λογική κατάληξη είναι η εξής:
λιγότερα μίλια στο πρόγραμμα της εταιρείας
ακόμη λιγότερα ή συνήθως καθόλου σε συνεργαζόμενα προγράμματα
Είναι γνωστό πχ ότι, ειδικά για πτήσεις με Lufthansa Group, υπάρχουν ναύλοι ακόμη και σε premium economy αλλά και σε business class οι οποίοι δεν αποδίδουν καθόλου μίλια στο πρόγραμμα Miles+Bonus τη Aegean. Για economy σε κοντινές αποστάσεις έτσαι κι αλλιώς η απόδοση είναι φτωχή, και με τους νέους ναύλους σίγουρα θα είναι μηδενική.
Ποιούς αφορά τελικά ένας basic ναύλος;
Δύσκολο να πει κανείς. Σίγουρα δεν αφορά το πιστό κοινό των low cost, κυρίως λόγω σημαντικής διαφοράς των ναύλων ακόμη και αν είναι πλήρως unbundled. Μην ξεχνάμε ότι οι low cost δεν προσέφεραν ποτέ bundled fares.
Θα έλεγα ότι μάλλον αφορά όσους έτσι κι αλλιώς ταξιδεύουν με τις συγκεκριμένες εταιρείες, είτε επειδή εξυπηρετούνται από τα αεροδρόμια και τα δρομολόγια, είτε επειδή απαιτείται για επαγγελματικούς λόγους, είτε επειδή διατηρούν elite status στο πρόγραμμα της συγκεκριμένης εταιρείας επομένως (μάλλον) δεν αλλάζει κάτι για αυτούς.
Μεταξύ μας: δεν υπάρχει καλύτερη διαφήμιση για την αξία και την χρησιμότητα ενός elite status, από την παράκαμψη όλων των περιορισμών των basic fares.
Ποιο είναι το συμπέρασμα;
Το fare unbundling ήρθε για να μείνει. Για όσους ταξιδεύουν συχνά, η πρακτική συμβουλή είναι μία: διαβάστε πάντα τι περιλαμβάνει ο ναύλος που αγοράζετε, και μην υποθέτετε ότι “η economy περιλαμβάνει αποσκευή καμπίνας”. Διότι, ως γνωστόν, ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρεις